NL 
EN 
Oekraïne: oorlog, hervormingen en EU-toetreding
In Oekraïne woedt de oorlog nog altijd dagelijks. Vrede lijkt ver weg door aanhoudende Russische agressie en Amerikaanse dwalingen, ondanks intensieve Oekraïense en Europese inspanningen om tot vrede te komen.
Tegelijkertijd voert Oekraïne strijd op een tweede front: het democratiseren en versterken van maatschappij, instituties en politiek met het oog op EU-toetreding. De Europese Commissie adviseert inmiddels dat Oekraïne enkele clusters kan openen in het toetredingsproces. Hoewel volledige toetreding nog veel stappen vergt, is duidelijk dat rechtsstatelijkheid, rechtvaardig bestuur en de uitbouw van een sterke verzorgingsstaat cruciaal zullen zijn voor Oekraïnes toekomst binnen de EU.
Eind november organiseerde de FMS mede een grote conferentie in Kyiv, waar ideeën werden aangedragen voor een progressieve toekomst van Oekraïne. De prioriteiten van onze sociaaldemocratische collega’s zijn hier terug te vinden: https://pes.eu/pes/progressives-unite-in-kyiv-to-reaffirm-solidarity-with-ukraine-and-support-a-just-peaceful-european-future/
Montenegro: EU-toetreding en groene transitie
Van Oekraïne naar Montenegro, een ander land dat grote stappen zet richting EU-lidmaatschap. Montenegro is al kandidaat-lid sinds 2010 en hoopt in de komende jaren toe te treden. Toch blijven er aanzienlijke uitdagingen, met name op het gebied van de groene transitie.
Hoewel de geografievan Montenegro zich uitstekend leent voor de opwekking van duurzame energie, wordt een groot deel van de energievoorziening nog steeds gedomineerd door fossiele brandstoffen. Samen met sociaaldemocratische en groene partners sprak de FMS hierover tijdens een conferentie in Podgorica. Centraal stond de vraag hoe EU-toetreding en groene transitie samen een positieve economische impuls kunnen vormen, met duurzame groei en werkgelegenheid.
In 2026 kan dit proces in een stroomversnelling komen. De aandacht is dan ook sterk gericht op de EU-Westelijke Balkantop, die in juni in Montenegro plaatsvindt. Meer over deze conferentie:
https://www.cdm.me/drustvo/fond-za-progresivne-politike-fokus-usmjeren-na-pravednu-zelenu-tranziciju/
De Westelijke Balkan: voorbij ‘EU-fatigue’
Tijdens de EU-Westelijke Balkantop komen ook de andere kandidaat-landen aan bod: Bosnië en Herzegovina, Noord-Macedonië, Albanië, Servië en Kosovo – samen met Montenegro de zogeheten “Westelijke Balkan Zes”. Allen streven naar EU-lidmaatschap, maar kampen met uiteenlopende uitdagingen op het gebied van economie, geopolitiek en politieke stabiliteit.
Een terugkerend probleem is EU-fatigue. In veel landen leeft het gevoel dat toetreding telkens nabij lijkt, maar vervolgens wordt uitgesteld of geblokkeerd. Het is aan de EU om dit narratief te keren. Zonder de Westelijke Balkan is de Europese Unie immers onvolledig.
Dat vraagt niet alleen om hervormingen in kandidaat-landen, maar ook om reflectie op de EU zelf. Hoe ziet een sterke EU in 2040 eruit? En hoe maken we onze instituties klaar voor verdere uitbreiding? In 2026 zal de FMS zich blijven inzetten voor samenwerkingen en beleidsvoorstellen op dit terrein. Waar autocraten de EU willen ondermijnen en conservatieven haar willen bevriezen, pleiten wij voor verandering en institutionele innovatie.
Zie ook ons gezamenlijke statement van december 2025:
https://feps-europe.eu/news/friends-of-the-western-balkans-joint-statement/
en dit recente stuk over het Meerjarig Financieel Kader van de EU:
https://feps-europe.eu/publication/financing-enlargement-via-the-2028-2034-mff/
Armenië: Europese koers onder druk
Armenië: Europese koers onder drukOok in Armenië is Europese toenadering zichtbaar. Sinds de etnische zuivering van Armeniërs in Nagorno-Karabach door Azerbeidzjan is in Jerevan duidelijk geworden dat de Russische veiligheidsparaplu weinig bescherming biedt. Armenië is geopolitiek geïsoleerd en zoekt daarom intensievere samenwerking met Europese partners, zowel op veiligheids- als economisch vlak.
In 2026 staan cruciale verkiezingen op het programma. Premier Pashinyan probeert de bevolking te overtuigen van een pro-Europese koers, maar tegelijkertijd bestaan er zorgen over de rechtsstaat en de liberalisering van de economie onder zijn Civil Contractpartij. Om deze thema’s te adresseren organiseerden collega’s van het SD Platform Armenië eind 2025 een grote conferentie over arbeidsrechten, samen met Armeense vakbonden.
Voor een sterk en democratisch Armenië is sociale politiek essentieel. De FMS blijft in 2026 collega’s ondersteunen die zich hier dagelijks voor inzetten. Lees hier meer over het werk van SD Platform Armenië!
Moldavië: hervormen in een beslissend moment
Moldavië versnelt het EU-toetredingsproces, gesterkt door meerdere verkiezingsoverwinningen van de uitgesproken pro-EU-partij PAS en president Maia Sandu. Omdat er de komende twee jaar geen nationale verkiezingen gepland staan, is dit hét moment om noodzakelijke hervormingen door te voeren.
De focus ligt daarbij onder meer op twee grote uitdagingen: een economie die al jaren stagneert en onvoldoende profiteert van liberaliseringsbeleid, en de rol van Transnistrië, de door Rusland gesteunde afvallige regio aan de oostelijke oever van de Dnjestr. Transnistrië is inmiddels sterk afhankelijk van EU-handel, en verdere integratie met Moldavië lijkt in het belang van vrijwel alle betrokkenen – met uitzondering van het Kremlin.
De FMS bezocht Moldavië in oktober 2025 en sprak daar met progressieve partners over het belang van politieke pluriformiteit en pro-Europese alternatieven die ook kritisch staan tegenover het huidige economische beleid. In 2026 blijft het ondersteunen van deze krachten voor de FMS een prioriteit, met als doel een sterk, democratisch Moldavië binnen de EU.
Voor meer achtergrond over de gepolariseerde politieke situatie bevelen wij dit artikel van Dorina Baltag en Amy Eaglestone aan:
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09662839.2025.2583337
