Op 15 mei 2026 heeft de Foundation Max van der Stoel haar 12,5-jarig jubileum gevierd in de aanwezigheid van oud-collega’s, partners en vrienden van de stichting. Ter gelegenheid van deze mijlpijl gaf FMS-directeur Kido Koenig de volgende toespraak:
We vieren vandaag 12,5 jaar en ik ben trots, maar dank bovenal mijn voorganger Arjen Berkvens en alle collega’s van toen en nu, alle vrijwilligers, partners en donoren die uiteindelijk 99% van het werk mogelijk hebben gemaakt. We hebben vandaag gehoord over FMS, over Max van der Stoel, over idealen van solidariteit, democratie, mensenrechten en progressieve politiek, maar ook over de weerbarstige realiteit. We vieren 12,5 jaar en we mogen blij zijn en ik hou van het gezellig maken, maar wil vandaag niet doen alsof er niets aan de hand is in de wereld.
Democratie loopt wereldwijd terug. Persvrijheid loopt wereldwijd terug. Ongelijkheid loopt op. Transformationele politiek, met kans op een betere wereld door samenwerking, maar plaats voor gure, transactionele politiek, met kans op oorlog. De vrijheid in de wereld maakt al 20 achtereenvolgende jaren rode cijfers. Dat is precies niet het soort rood waar wij voor staan. Partners waarmee we al jaren werkten worden gecriminaliseerd in Georgië en Tunesië, of worden fysiek aangevallen in Libanon en Oekraïne. Als we vandaag terug- en vooruitkijken, wil ik hier dus niet alleen staan met een vrolijk verhaal. Ik wil niet alleen mooie resultaten benoemen. We kunnen zelfs wel zeggen dat op het gebied van onze thema’s, democratie, mensenrechten, solidariteit en ontwikkeling, de resultaten overall eigenlijk slecht zijn. Natuurlijk hebben veel gewerkt, en hebben we veel bereikt. Het is moeilijk te zeggen wat exact de resultaten zijn van trainingen, netwerken en lobby in zo’n diffuus veld als de internationale politiek. Ik wil daarom met jullie praten over ons werk, en niet alleen dan van FMS, maar wij met zijn allen hier, zoals de wetenschap over fundamenteel onderzoek praat. Toegepaste wetenschap is fantastisch en haalt makkelijk de media. Fundamenteel onderzoek is echter waar de wetenschap de krant en vaak de maatschappij decennia vooruit is. De filosofie, niet het managementboek. De ideologie, niet de verkiezingsflyer. Wat is het fundament van ons werk?
We beginnen in het Stedelijk Museum, van 7 maart tot 9 juni 2025. De tentoonstelling van Anselm Kiefer: Sag mir wo die Blumen sind was te zien. Ze zijn prachtig, kwetsbaar, en sterk tegelijk. De bloem, is altijd zo belangrijk geweest voor onze beweging. De roos heeft het zelfs nog gered tot het nieuwe logo van PRO. Jullie hebben vast eens een bloem of een plant gezien die door een breuk in de weg omhoog komt. Ik zag niet lang geleden een deel van het antwoord op de vraag van Anselm Kiefer, door Anselm Kiefer zelf. In het Pantheon, in Parijs. Waar Jean Jacques Rousseau begraven ligt, met een hand met een fakkel die uit zijn kist steekt. De fakkel der verlichting die doorbrandt; ook als de eigenaar van de gedachte sterft, zal de gedachte voortbestaan. En waar Jean Jaurès begraven ligt, met een roos op zijn graf. Jean Jaurès, de voorvechter van het socialisme in de vroege 20e eeuw in Frankrijk. Hij werd drie dagen vóór het begin van de 1e wereldoorlog doodgeschoten vanwege zijn anti-militaristische campagne. Daar, in dat Pantheon, laat Kiefer in een expositie zien dat de kracht van de natuur constant is. Grimmige beelden, zoals hier achter mij te zien, van gewapend beton, prikkeldraad en asfalt, waar toch ook hoog gras en klaprozen een weg door naar boven vinden.
Daar, in die kracht van de natuur, ligt de inspiratie voor onze opdracht. Hoe guur de autoritaire wind ook waait, er zal verzet zijn. Hoe beperkt de vrijheid ook is, er zullen altijd creatievelingen, idealisten, moedige mensen zijn die hun kop boven het maaiveld zullen steken. Zij schieten hun ideeën de lucht in zoals een signaalpijl uit een boot, zichtbaar van ver, dwars door internetblokkades en grensbewaking. Een signaalpijl die licht geeft in het donker, zoals de verlichting ook een poging deed om ons de waarheid te laten vinden.
Wij moeten die signalen zoeken en vinden. Wij moeten ze steunen, ook wanneer dat soms hopeloos lijkt. Wij moeten ons lot aan hen verbinden, omdat we mensen zijn. En soms heb je niet veel nodig meer nodig dan een start. Want bloemen verspreiden zich ook. Vind je een klaproos die uit het beton omhoog kruipt, dan vind je binnen 10 meter verder weer een bloem. En verderop weer. En volgend jaar een stuk meer. Uiteindelijk breken de planten de verstikkende deken. En komen de natuur in haar diversiteit weer terug. Er is zo veel onrecht. En er zijn nog zo veel lichtkogels die we missen. Daarom kondig ik vandaag een serie webinars aan, genaamd ‘Injustice Anywhere’. Misschien kennen jullie de quote “Injustice anywhere is a threat to justice everywhere“, Dr. Martin Luther King Jr. Het komt uit zijn “Letter from Birmingham Jail” on April 16, 1963. Hij praat over de waarde van geweldloos verzet en geeft ons vier stappen: “collection of the facts to determine whether injustices exist; negotiation; self-purification; and direct action” Het doel van direct action was om druk (of een crisis) te creëren, waaruit de stap ‘onderhandeling’ zou voortkomen.
Onze opdracht blijft om onrecht te vinden te bestrijden en met directe actie de wereld aan te zetten tot reiniging.
Wegen verschijnen van radicaal, ultranationaal afbraak-asfalt
Verschroeide bruggen, levensvuur dat in as valt
Bedekt door de beloftendeken van de autocraat
Gesponnen van toezichtscamerakabels en ijzerdraad
Wie staat paraat?
Wie gaat op pad met een knijpkat in de knapzak
Licht schijnend op verduisterend leiderschap
Ieder zijn rol
Ieder zijn handen vol
Van de strijdkracht in een krijtpak
Tot de vrijgevochten activist die de vlag bij de mars naar het plein pakt
We zien een bloem bloeien uit de barst in het beton.
We zien achter de grens een lichtkogel boven het land
Wie ben je?
Stap naar voren.
Pak onze hand
EN 
NL 
