NL 
EN 
Kido Koenig (l) en Vita Kovalenko (r) met haar boek “Waarheid onder Vuur”
In 2007 kwam Vita Kovalenko naar Nederland, maar het was pas in 2014 dat haar maatschappelijke betrokkenheid bij Oekraïne echt vorm kreeg. De vonk sloeg over tijdens de Maidanprotesten in Kyiv, die ze vanaf haar werkplek in Nederland via livestreams volgde. “Het begon te kriebelen,” vertelt ze. Die betrokkenheid groeide uit tot actie: via Facebook zocht ze contact met andere Oekraïners in Nederland en organiseerde ze bijeenkomsten. In die tijd telde de Oekraïense diaspora in Nederland ongeveer 10.000 mensen. Zodoende werd Kovalenko medeoprichter van Brand New Ukraine, een organisatie die zich inzette voor de Oekraïense zaak.
Een van de eerste grote acties was de steun aan de slachtoffers van vlucht MH17 in 2014. De ramp raakte de Oekraïense gemeenschap diep, en de diaspora kwam in actie om de nabestaanden te ondersteunen. Maar de betrokkenheid bij Oekraïne bracht Kovalenko ook in aanraking met de harde realiteit van desinformatie en negatieve beeldvorming. Tijdens het Oekraïne-referendum in 2016 ervoer ze hoe moeilijk het was om de waarheid boven tafel te krijgen. “Er waren zoveel leugens in omloop,” herinnert ze zich. “De beeldvorming over Oekraïne was vaak negatief en onjuist.”
Een boek als wapen in de strijd om de waarheid
De ervaringen met desinformatie en de moeite om de Oekraïense kant van het verhaal te laten horen, vormden de aanleiding voor Kovalenko’s nieuwe boek, Waarheid onder Vuur. Het idee ontstond in 2023, toen ze merkte dat ze op TV steeds maar een paar minuten de tijd kreeg om over Oekraïne te vertellen. “Dat was niet genoeg,” zegt ze. “Iemand zei toen tegen me: ‘Moet jij niet eens een boek schrijven?’” Eind 2023 ging ze aan de slag.
In Waarheid onder Vuur onderzoekt Kovalenko hoe waarheid wordt verborgen gehouden, zowel in Oekraïne als in Nederland. Ze wijst op de groeiende manipulatie van informatie, ook in Nederlandse media. Een treffend voorbeeld is de nasleep van de MH17-ramp: een speciaal platform onderzocht Russische desinformatie en vond maar liefst 481 verschillende versies die werden verspreid door Nederlanders, media en sociale platforms.
Een ander voorbeeld is het Azovbataljon, waarover in Nederland veel onjuiste verhalen de ronde deden Ook dit werd een campagne van desinformatie, met negatieve beeldvorming over Oekraïne tot gevolg. “Als je zoiets ziet, hoe filter je dat dan? Ga je het geloven, of ga je stilstaan bij de bron?” vraagt Kovalenko retorisch.
Voor burgers en journalisten wordt het steeds belangrijker om kritisch te kijken naar waar informatie vandaan komt. Kovalenko benadrukt dat niet elk verhaal en elke mening een podium verdient – en hier ligt ook een grote verantwoordelijkheid voor de media: “Wie geef je het woord? Russen kunnen hier in Nederland hun verhaal doen, maar mensen in de bezette gebieden in Oekraïne mogen niets zeggen. Dat is volstrekt oneerlijk als je de waarheid van verschillende kanten wilt belichten.”
Van internationaal activisme naar lokale politiek
In 2026 maakte Kovalenko een opvallende stap: ze werd gekozen als gemeenteraadslid in Dordrecht. Voor velen was dit verrassend, aangezien haar passie altijd bij internationale thema’s had gelegen. Maar Kovalenko ziet het anders: “Je moet eerst bewijzen dat je iets kunt oplossen en goed bent in politiek.” In Dordrecht zag ze veel problemen die op lokaal niveau een oplossing verdienen. “Echt in de wijk zelf, waar de politiek zich mee bezig moet houden.”
Haar campagne voor de gemeenteraad was allesbehalve gemakkelijk. Er was bijna geen budget, net genoeg om flyers te printen. Toch slaagde ze erin om met een positieve campagne en een nieuw team een plek in de raad te veroveren. “Het is eigenlijk een wonder dat we in de raad zitten,” lacht ze. Veiligheid was een belangrijk punt in haar campagne. Hoewel internationale thema’s nog steeds een rol spelen in haar werk, heeft ze nu ook migratie en integratie in haar portefeuille – onderwerpen waar ze zelf ervaring mee heeft.
Een brug tussen lokaal en internationaal
Kovalenko’s verhaal is er een van gemeenschapszin en doorzettingsvermogen. Van het volgen van de Maidan-protesten achter haar bureau tot het schrijven van een boek over desinformatie en haar intrede in de lokale politiek: ze blijft zich inzetten voor waarheid en rechtvaardigheid. “We moeten veel meer tijd en aandacht steken in de thema’s die ertoe doen,” benadrukt ze. Met Waarheid onder Vuur en haar werk in de gemeenteraad hoopt ze anderen te inspireren om ook in actie te komen – of het nu lokaal of internationaal is.
